პაატა გუგუშვილი

ოქტომბერი 15, 2015

ვასო ძიას (აკად.ვ.ჩანტლაძის) ხსოვნას

Filed under: 08 პაატა გუგუშვილზე — ბესარიონი @ 8:46 AM

ბიბლიოთეკა და კაბინეტი

დაახლოვებით ათი წლის ასაკში სოციალური კლასიფიკაციის პირველი იდეა მომივიდა თავში: არიან ადამიანები (ოჯახები),რომელთა ბინაში არის წიგნები (ბიბლიოთეკა) და არის საწერი მაგიდა (კაბინეტი); და –- არიან ადამიანები (ოჯახები), რომლებსაც ასეთი რამ არ გააჩნიათ…

მამაჩემის ახლო მეგობრებს, ყველას ჰქონდა ბიბლიოთეკა-კაბინეტი.

პაატა გუგუშვილი, ბექირბი ხასია, ვასილ ჩანტლაძე

პაატა გუგუშვილი, ბექირბი ხასია, ვასილ ჩანტლაძე

არსებითად, პაატა გუგუშვილის ოჯახი ბიბლიოთეკაში იყო განთავსებული. თითქმის ყველა ოთახში იყო კარადები ან ჭერამდე თაროები – გაჭედილი ლიტერატურით. ყველას ჩვენ-ჩვენი ბიბლიოთეკა გვქონდა -– მამას ათასობით მეცნიერული წიგნი, ჟურნალი და სქელი საქაღალდე; დედას – რამდენიმე თარო ქართული და რუსული ან რუსულად ნათარგმნი რომანები და ლიტერატურული ჟურნალები; მე და ჩემს ძმას – საკმაოდ დიდი კარადა სამეცნიერო-პოპულარული, საბავშვო ლიტერატურა, რომელთა შორის თანდათანობით უპირატესად მეცნიერული ფანტასტიკის წიგნები სჭარბობდა.

მერვე კლასიდან მე საკუთარი საწერი მაგიდაც გამიჩნდა, რომელზეც ბოლოს საკანდიდატო დისერტაცია დავწერე და პირველი ქართული კომპიუტერული დამწერლობა შევქმენი.

როდესაც თბილისის ბინაში წიგნები უკვე აღარ გვეტეოდა – მათი ნაწილი წყნეთის აგარაკზე ავიტანეთ, სადაც ამისთვის, ბოლოს მომცრო ცალკე სათავსოც ავაგეთ.

მამის ტოლა და სადარი კაბინეტი-ბიბლიოთეკები ჰქონდათ მის მეგობრებს – ვასო ძიას და ბატონ შალვა ნუცუბიძეს. ყრმობისას ვასო ძიას ბიბლიოთეკაში საკმაროდ ბევრი დრო მიტარებია – როდესაც მშობლები წვეულების სუფრას უსხდნენ, მე ნება მქონდა დართული აქ ენციკლოპედიები მეკითხა – ჩემი საყვარელი ლიტერატურა. ვასო ძიასთან ყველაზე უფრო მომწონდა რევოლუციამდელი “ბროკჰაუზისა და ეფრონისა” –- მისი დიდი ნაწილი აქ წავიკითხე – ყველა თემაზე, განურჩევლად.

მამა, ზოგადად თავის კაბინეტში ცხოვრობდა და ეძინა კიდეც, დანარჩენი ოჯახის წევრებისგან ძლიერ განსხვავებულ რეჟიმში – რომლის გამოც არსებითად მამას მხოლოდ ტრადიციული ოჯახური სადილისას ვხვდებოდით.

ამ თემასთან დაკავშირებით ერთი მომენტი მახსენდება – დაახლოებით სამოცდააშიან წლებში მამა ერთმა “დიდმა კაცმა” მიიწვია ოჯახში ნადიმზე. მამამ ბინა შეათვალიერა და გაკვირვებულმა ჰკითხა მასპინძელს: ოჯახში წიგნები არ გაქვთო? მასპინძელმა ამაყად უპასუხა: როგორ არა, ტელეფონების საცნობარო წიგნი გვაქვსო… მამა მაშინათვე ადგა და უსიტყვოდ გაეცალა “დიდი კაცის” წვეულებას…

ტელევიზორს არც მამა და არც ვასო ძია არ უყურებნენ, არსებითად – გაზეთებსაც არ კითხულობდნენ. ჩვენს ოჯახში მამას დეკრეტი ასეთი იყო: ტელევიზორი არაუმეტეს 2 საათი დღეში -– ახალი ამბები და თუ სასარგებლო რამე კინოფილმი იყო… სამაგიეროდ –- მამა გვიან ღამით ხშირად უსმენდა “რადიო თავისუფლებისა” და “ამერიკის ხმის” გადაცემებს — თავისი ძვირიანი და ძლიერი რადიოთი –- ძალზე დაბალ ხმაზე, ისე რომ უცხოს არ გაეგო…

ვასო ძია სუფრაზე

ათობით წლის განმავლობაში, პაატა გუგუშვილის ოჯახში, უფრო კვირა დილით, თვეში სულ ცოტა ორ-სამჯერ იმართებოდა წვეულება უახლოესი მეგობრებისთვის –- უფრო ხშირად ხაშის თემაზე. თვეში თუნდაც ერთხელ კი საღამოს წვეულება უფრო ფართო წრისათვის. არ მახსოვს თუნდაც ერთი შემთხვევა რომ ვასო ძია და ძაგული დეიდა არ ყოფილიყვნენ სუფრასთან.

ვასო ძიამ ყველასგან განსხვავებული, უნიკალური სადღეგრძელოები იცოდა –- განსაკუთრებით თუ ეს უახლოეს მეგობრებს ეხებოდა –- მისი ყოველი ასეთი სადღეგრძელო მოთხრობილი ან მცირედ გალექსილი პატარა ნოველა იყო, როგორც წესი რომანტიკულ ჟანრში, მაგალითად როგორც სასიყვარულო წერილი… და, ეს სადღეგრძელო-ნოველა აუჩქარებლად, რბილი და თბილი არტისტიზმით ითქმოდა. არაა გასაკვირი, რომ ვასო ძიას ვაჟი, თენგიზი ძალზე პოპულარული არტისტი გახდა – მასწავლებელი მას ოჯახში ჰყავდა. თუმცა ვერ ვიტყვი, რომ თენგიზი ვასო ძიაზე უფრო ნიჭიერი არტისტი იყო…

არანაკლებ ხშირად მართავდა წვეულებას ძაგული დედიდაც, სტუმრების თითქმის იმავე შემდგენლობით. ხოლო, როდესაც თენგიზ ჩანტლაძე პოპულარული და ძალზე ცნობილი გახდა – ჩანტლაძეების ოჯახში უკვე გახშირდა ხალხმრავალი ნადიმები, რომლებზეც სტუმრების უდიდესი ნაწილი უკვე მსახიობები და სხვა შემოქმედებითი დარგების წარმომადგენლები იყვნენ – შესაბამისი დონის სიმღერებითა და გალობით.

მამასთან, სუფრაზე კი ვიწრო წრეში, დაბალ ხმაზე წაუღიღინებდნენ, უფრო ხშირად მამაჩემის საყვარელ სიმღერას, ასე:

„ბინდისფერია სოფელი, თანდათან უფრო ბინდდება,
წარმავალია ნათელი სულ მოსაჩვენად ბრწყინდება
რა არის ჩვენი სიცოცხლე ჩიტივით გაგვიფრინდება,
ჩვენს ნასახლარზე ოდესღაც ბალახი აბიბინდება.

იმასაც მოკლედ უვლია, ვინც გრძლად ეგონა იარა,
თოფს ჟანგი შეჭამს, ჟანგს – მიწა, კაცის გულს დარდის იარა,
მოვა სიკვდილი უჩინო, ერთ წამში აგვყრის იარაღს,
ჩვენ რას წავიღებთ იმქვეყნად, სხვას არა წაუღია-რა…“

მაგრამ, ამ ნაღვლიანს უფრო ოპტიმისტურს მიაყოლებდნენ:

„დავლოთ – სანამ ერთად ვართ,
სანამ ერთმანეთს ვხედავთო,
ჯავრი მაშინაც გვეყოფა –
შავ ლოდს რომ ამოვხედავთო…“

ღამის მოციონები

სულ ცოტა ორი ათეული წელი, მამას და ვასო ძიას პირადი ურთიერთობის ძირითადი ნაწილი ღამის თითქმის ყოველდღიური მოციონისას ხდებოდა. რასაც ძირითადად მხოლოდ ერთ-ერთის ავადმყოფობა ან ძლიერი უამინდობა შეიძლებოდა აღდგომოდა წინ.

მოციონი იწყებოდა და მთავრდებოდა “მრგვალ ბაღთან” და კარგ ამინდში და კარგი განწყობისას “ვაკის პარკამდე” გრძელდებოდა. მოციონს ახლდა განუწყვეტელი საუბარი და აზრთა გაცვლა-გამოცვლა — თემატიკა კი უკიდეგანო იყო. ერთხელ ხუმრობით დავუანგარიშე — სულ ცოტა 7-8 ათასი საათი გაქვთ ასეთ საუბრებში გატარებული, მეთქი. მე მეტი მეგონაო — მომიგო…

ძალზე ხშირად სანამ მამა და ვასო ძია სეირნობდნენ — დედა და ძაგული დეიდა ტელეფონით საუბრობდნენ — დაწყებული ოჯახური გარემოებებით, ჯანმრთელობით, კერძების დამზადებისა და პარკეტის უკეთ გაპიალების მეთოდებით დამთავრებული…

ვასო ძიას და ძაგული დეიდას სიყვარულით,
ბესარიონ გუგუშვილი

Advertisements

აკადემიკოს პაატა გუგუშვილის დღიურები და მოგონებები

«წიგნში პირველად იბეჭდება გამოჩენილი ქართველი მეცნიერის, პედაგოგისა და საზოგადო მოღვაწის, აკადემიკოს პ.გუგუშვილის მოგონებები და დღიურების ნაწილი, რითაც საზოგადოების ფართო წრისათვის ცნობილი გახდება მისი მემკვიდრობის კიდევ ერთი მხარე.»

© თსუ პაატა გუგუშვილის ეკონომიკის ინსტიტუტის გამომცემლობა
თბილისი, 2015

View this document on Scribd

ოქტომბერი 14, 2008

Paata Bessarion Gugushvili პაატა ბესარიონის ძე გუგუშვილი

Filed under: 08 პაატა გუგუშვილზე — ბესარიონი @ 3:20 PM

A Short Review of Scientific Work and Public Activities,
by Vakhtang Kakhetelidze, Bekirbi Khasia
From “Paata Gugushvili (1905-1987), Bibliography”, Tb., 1988, pp. 27-37.

Professor Paata Gugushvili, doctor of economic sciences, Honored scientist, Member of the Georgian SSR Academy of Sciences, is the author of a large number of works dealing with problems of political economy, history of Social and economic thought, development of the national economy, planning, sociology, demography, bibliology, journalizm, socio-economic development of the Transcaucasia and the Georgian SSR, economic policy of the CPSU, socialist construction.

Gugushvili was born on 15 (new style 28) September 1905 in the village of Kodori (Abasha district). He received his secondary education in the gymnasia of Poti and Kutaisi. In 1927 he graduated from the socio-economic faculty of Tbilisi State University as a specialist in economics and financing. He also attended lectures in law and the history of Georgia, and took part in the seminars on the economic history of Georgia, numismatics and metrology, conducted by Acad.Iv.Javakhishvili. Gugushvili’s work – “The Georgian Book in 1629-1929“-was published first in 1929. It represented a statistical-economic monograph devoted to the 300th anniversary of the Georgian printed book.

From 1930 to his death, Gugushvili delivered – at different times – lectures at Tbilisi State University on the history of national economy, political economy and sociology (from 1968). In 1940-45 he headed the chair of political economy.

In 1938, on the recommendation of professors P.Gogichaishvili, G.Natadze and M.Polievktov the scientific council of the University conferred on Gugushvili the degree of candidate of economic sciences Honoris Causa, on the basis of his published works.

In 1940 Gugushvili defended his Doctoral thesis “Colonization of Georgia by Russian Empire“. His official reviewers and opponents Acad.Iv.Javakhishvili, Prof. N.Berdzenishvili and Prof.P.Gogichaishvili described his thesis as an outstanding achievement of Georgian humanitarian studies. The foundation was thereby laid for the study of the problems of socio-economic development of Georgia and Transcaucasia in the 19th and 20th centuries, this ultimately becoming the main line of his research.

In 1961 Gugushvili was elected corresponding member of the GSSR Academy of Sciences, and in 1974 -its full member.

Among Gugushvili’s studies devoted to problems of socio-economic thought, journalism and publicism his “Georgian Journalism” vol. I (1941) and “Karl Marx in Georgian Publicism and Community” (published four times in Georgian and twice in Russian in 1943-1971) are of special significance, as well as a number of studies published in collected papers and journals.

Beginning with the 1950s sociological investigations intensified in the Soviet Union. A Soviet Sociological Association was founded and Gugushvili was elected member of its presidium. In 1959 a 5-member Soviet delegation, including Gugushvili, took part for the first time in the 4th International Sociological Congress (Streza, Italy). At that Congress Gugushvili read a paper entitled: “A Sociological Classification of the Forms of Industry“, giving a novel interpretation of the interrelationship of socioeconomic formations and forms of industry and their succession. Gugushvili was elected member of the Council and of the executive committee of the International Sociological Association. From that time he took an active part in the work of the International Congresses of economists and sociologists.

Among his studies dealing with sociological problems note should be made of his studies: “On the Modern Bourgeois Sociology” 1960, 1966), “Sociological Studies” in two volumes (1970-1971), “Theoretical Aspects of Planning and Prognostics” (1972, in Russian). “Problems of the Sociology of the Youth” (1981). He was the initiator and chief editor of the collected papers “Problems of Sociology and Demography” (in Georgian).

Gugushvili was the first in Georgia to suggest a sociological study of the youth of the countryside by the questionnaire method with a view to determining manpower resources and vocational orientation.

Special mention should be made of Gugushvili’s studies devoted to the socio-economic problems of demography, viz. “The Colonization of Georgia and the Caucasus in the 19th Century” (1949), “The population of Georgia Over 160 Years” (18001960), “The Problems of the Reproduction of the Population of the Georgian SSR” (1973), “The Population of the Georgian SSR” – see Coll. Papers: “The Population of the Union Republics” (1977), “Problems of the Family Formation in the Aspect of the Reproduction of the Population” (1978, 2nd edition), “The Population, the Family, the Size of the Family” (1985), “Demographical Essays” (1987), and others.

It should be noted that Gugushvili’s study “Problems of the Reproduction of the Population in the Georgian SSR” was widely acclaimed. The Russian summary of the work (42 pages) was endorsed by the Central Statistical Board of the USSR Council of Ministers. Prof.B.Urlanis [Б.Урланис] (3.12.I974), a prominent Soviet demographer, wrote to the author: “It is an unprecedented occurrence in science, and especially the humanities, for a study already published in two languages in a mass edition to be copied in large numbers at a state body -the Central Statistical Board – and as an interesting work sent to relevant offices and organizations as well as to all the libraries of the Soviet Union”.

From 1973 Gugushvili directed the GSSR Acad. Sci. Scientific Council for Socio-Economic Problems. The Council studied problem of the reproduction of the population and manpower resources with a view to working out practical recommendations for a corresponding demographic situation.

Gugushvili took an active part in the economic discussion organized in Moscow in 1951 by the Central Committee of the CPSU and devoted to the compilation of a manual of political economy. This was the first comprehensive and at the same time widely recognized manual of Marxist-Leninist political economy, the Georgian translation of which was edited by Gugushvili.

Gugushvili contributed much to the development of Georgian socio-economic terminology. His “Economic Terminology” (Russian-Georgian and Georgian-Russian) was first published in 1947. Vukol Beridze, a well-known Kartvelologist and corresponding member of the USSR Academy of Sciences, wrote in the preface to this book: “The terminology is accurate… From this point of view it is a great advance. Suffice it to note also that hitherto different Russian terms were translated by a single Georgian term. Now every Russian term has its corresponding single Georgian term, which does credit to the compiler of the dictionary. Another novelty that attracts the reader’s attention in this terminology is the genuinely Georgian makeup of the terms”.

Later Gugushvili’s following works were published: “On Economic Terminology and Scientific Translation” (1952), “Problems of Demographic Terminology” (1975, 1987) and a number of articles dealing with the urgent questions of Georgian socioeconomic terminology. It should be noted that the new Georgian economic terminology developed by Gugushvili evoked a broad response: the ensuing discussion continued for several months and exerted considerable influence on the development of Georgian economic thought and on the training of skilled economists.

As noted above, problems of the economic development of Georgia and Transcaucasia held a leading place in Gugushvili’s scientific research, one series of his studies being devoted to them, viz. “Economic Development of Georgia and Transcaucasia in the 19th-20th Centuries საქართველოსა და ამიერკავკასიის ეკონომიკური განვითარება XIX-XX სს.” (vols. I-VII, 1949-1984). Over 70 monographies were published by him in this series, some of them in Russian.

The monographies in question deal with the following topics: agricultural (agriculture, plant-growing, cattle breeding) and agrarian relations; industry, its branches and forms household, domestic industry, handicraft, мanufactory, factory-and-works; transport and communications; trade (home and foreign); class structure of society: towns, urban system and the interrelationship between the town and the countryside.

The following problems were also elucidated in these studies: the incorporation of Georgia and Transcaucasia in Russian empire; the process of formation of a new state and socio-political structure; economic and demographic colonization; the disintegration of feudalism and the emergence and development of the capitalist mode of production; cultural construction, and so on.

Many reviews of these studies have been published by Soviets and foreign specialists.

Prof.V.Bakhtadze, one of the reviewers of the book “The Emergence and Development of Capitalism in Georgia and Transcaucasia” (1941), wrote: “Gugushvili’s new book is devoted to a highly interesting and responsible topic. Basing on the analysis of a large number of documents – largely brought to light by himself -and unpublished historical materials, Gugushvili presents a unitary picture of the development of capitalism in Georgia and Transcaucasia… Professor P. Gugushvili has attained outstanding scientific generalizations” (“Заря Востока”, 194I, N 12).

Professors N.Iashvili, A.Kakabadze and N.Paichadze arrived at the following conclusion “Prof. Gugushvili’s study is a valuable acquisition of the economic literature in the field of the study of the economic history of Georgia and Transcaucasia. Due to the great interest of Soviet readers in this book it is advisable to have it published in Russian”.

“Prof. Gugushvili’s monograph acquires great significance not only for elucidating the economic history of Georgia and Transcaucasia but also for explaining the process of development of Russian capitalism, i.e. of the capitalist development of the former outlying regions of Tsarist Russia” (“Заря Востока”, 1950, No 20).

The reviewer of the magazine “Sakartvelos kolmeurne” observed: “…Gugushvili thoroughly studies the history of the development and distribution of individual food grains (wheat, maize, millet, rice, oats, rye) their varieties, sown area, crop capacity, fluctuation of prices… On the basis of a correct analysis of the economic processes here are elucidated the problems of grain forage balance and grain growing in the aspect of the Russian -and World grain markets”.

Acad.A. Sumbatzade highly appreciates Prof. Gugushvili’s study saying that he is “one of the outstanding researchers into the industry of the Transcaucasia, being the first in the Soviet period to initiate the study of this problem according to a vast scientific plan” (A. Sumbatzade “Промышленность Азербайджана в XIX в.”, 1964, Баку, p. 227).

As Prof.T.Azatyan concludes “The volume under review is theoretically accomplished… the author has used a large number of archival documents, materials major, literary works devoted to the economic development of Transcaucasia… he has conscientiously sought to be unbiased. His work attracts the attention of vast sections of tour intelligentsia by the rich and interesting historical data and statistical tables adduced, as well as by the lucid language, facilitating the popularization of the study… ” (The magazine “Aiastani togovordakantntesutiup”. Yerevan, 1959, N 3).

In the conclusion of his review Prof.A.Podkolzin [А.Подкользин] writes: “In flour historic-economic literature groundless views are often expressed denying the organization of artisanship in Russia, including the vast territory of colonial regions. Prof. Gugushvili’s study leaves no ground for such assertions. He adduces comparative material on Tbilisi and the Transcaucasian artisans in general and on all the types of handicraft corporations in the West and in Oriental countries. He analyses in detail the social nature of artisan cooperation, important not only for solving many noot points of the economic organization of pre-Revolution Russia but also for a correct interpretation of the history of the economic development of many Western and Oriental countries… for shedding light on questions of the history of the national economy of the USSR” (“Экономические Науки”, M, 1959, N 2).

In his extensive review Prof.P.Maslov [П.Маслов] writes “It should be noted that the author studies the problems of the developments of industry in Transcaucasia on a broad plan. As a rule he begins his investigations of separate types of industry with elucidating the sociological questions as to the essence and social nature of the given type of industry by recourse to comparative materials on the industries of Russia and foreign countries and by a critique of the views of bourgeois economists and historitians.

It is especially noteworthy that -on the basis of studying the works of the classics of Marxism-Leninism – Gugushvili advances absolutely independent (novel) ideas in elucidating the most complex problems, of individual types of industry.

On the whole, it should be acknowledged that the appearance of P.Gugushvili’s monograph is a significant development in the economic science. The publication of Russian translation of Prof.P.Gugushvili’s book by the Academy of Sciences of the Georgian SSSR is of considerable scientific significance”.

This is what Acad.N.Druzhinin [Н.Дружинин] said about Gugushvili’s work “The development of Agriculture in Georgia and in Transcaucasia” (vol. I, 1968): “The author has succeeded in bringing to light a vast amount of archival documents, materials from journals and the press, epistolary evidence, etc.; has also taken into account the historical and economic works of his predecessors… Though the book deals largely with the capitalist period, the author always proceeds from a broad chronological perspective his excursus to the Classical antiquity, attention is focused on the pre-reform period, on the ascertainment of the main trends of developed economic processes; along with economic facts, the author describes the general national peculiarities of the mode of life of the population, its cultural traditions and customs. Along with each economic fact the reader can perceive its attendant social changes.

… Having closed P. Gugushvili’s book, you remain under the impression of what you have read and desire to read its continuation. The Transcaucasia, and especially Georgia, has been known from ancient times for its achievements in plant-growing -not only for grain farming, but also for various southern cultures (in particular, vine)… Gugushvili’s studies dealing with the economics of the Transcaucasia should be translated into Russian and published.

The immediate tasks set by the Party and the Government at the present stage call for a good knowledge of the historical experience of our peoples. The development of their economy through the centuries, various conditions, national traditions, climate and the cultural level of the population should also be taken into account. From this point of view the translation of P. Gugushvili’s monographs into Russian is not only of political significance as well. By arriving at this conclusion I should like to draw the attention of Georgia’s relevant organizations to the urgent need for Soviet historians, economists and practical workers to speedily lay hands on this scientific tool which will help them gain a deep insight into our socialist changes The merits of P. Gugushvili’s scientific works published in Russian are attested by reviews published not only in Russian, Georgian and Armenian but also in Czech, German, Hungarian, French and English” (“ეკონომიკა Ekonomika”, vol. Vl, pp. 273-275).

The Soviet scientific community urgently demands the translation into Russian and publication of mater studies published in national languages.

This question was considered in the Russian press as far back as the end of the 1940s. Prof.Goryanov [Горянов] wrote, “The scientists of our country show a profound interest in the scientific interest of the fraternal republics. Unfortunately, this legitimate interest cannot be always satisfied… Such studies as Gugushvili’s “The Economic Development of Georgia and the Transcaucasia in the 19th-20th Centuries”, Acad.Iv.Javakhishvili’s “Georgian Paleography” has not become the property of the wide scientific community. The Presidium of the USSR Academy of Sciences and the Coordination Council on the scientific work of the constituent republics should look into these matters”.

Acad.R.Ostrovityanov [Р.Островитянов] wrote on Gugushvili’s book -“Karl Marx in Georgian Publicism and Community” (1964) -“Working on problems of sociology in general, and, the economic development of Georgia and Transcaucasia in particular, Gugushvili succeeded in bringing to light the peculiarities of the rise and spread of Marxist, and in general socialist ideas in Georgia. This Work can be used in studying the history of Marxism in the other republics of the Soviet Unions” (“Вопросы Экономики”, 1965, N4,6 pp. 127-129).

The author of a review published abroad, who goes out of his way in censuring the methodological principles of this monograph, written according to the ‘Marxian recipe’, is impelled to acknowledge that in Prof.P.Gugushvili’s book, the part devoted to the history of credit “is very interesting; he asserts that 12th century Georgia was not a fortuitous phenomenon and that in the period in question all the forces of the nation attained high development” (“Grandeur de le Nation”, Paris, N5, 17-72).

Studies on small-scale industry, published in the 1930th, were revised in the 1950s and included in the 5th volume of Gugushvili’s monograph – “The Economic Development of Georgia and Transcaucasia in the 19th-20th Centuries“, published in 1963.

In 1957 the Publishing house of the USSR Academy of Sciences published an abridged Russian translation of these monographs as a separate book “The Development of Industry in Georgia and Transcaucasia Развитие Промышленности в Грузии и Закавказье, vol. I“. Several important reviews were devoted to this book:

  1. “Politische ökonomie” (Prague, 1958, N 9, pp.801-805). Prof.Z.Urbanova, the reviewer of the periodical of the Academy of Sciences of Czechoslovakia, arrived at the following conclusion: “Such original and stimulating economic works are published in the Georgian Soviet Republic the study of Which may become a valuable storehouse of knowledge to us.
  2. “Kozgazdasaga Szerne” (Budapest, 1959, N 5, pp.1263 – 1269). According to Prof.T.Fyold, reviewer of the periodical t of the Hungarian Academy of Sciences, concludes: “AII theoretical view of political economy are reflected in Gugushvili’s study… From the point of view of the method of investigation this work is exemplary for the Hungarian specialists in the history of economics and political economy”. 
  3. “Zeitschrift für Geschiche Wissenschaft”, (Berlin, 1960, N5, pp.1198-1204). The reviewer, Prof.G.Heiniger: “This work contains highly significant material for the history of a country, geographically remote from us but noteworthy in many respects from the viewpoint of mankind’s history. It is at the same time a valuable theoretical gain for science”.  

The bibliography of the 4th and 5th volumes of Gugushvili’s monographs was published also in the journal “Revue de Kartvelologie” (Paris, 1966, vol. XXI-XXII), the exposition of the contents of both volumes is concluded with the following words: “P. Gugushvili, Corresponding Member of the GSSR Academy of Sciences, is an outstanding economist of the USSR.” (p. 219). Prof.J.Koladza revuing the book “Theoretical Aspects of Planning and Prognostics” is mentioning P.Gugushvili as “highly erudite Soviet scientist” “Journal of American Institute of Planners”, 1973, vol. 39, No 4.

Acad. P. Gugushvili is the author of about 500 studies, including 50 books. Many reviews and bibliographies have been published on his works in Georgian, Russian, Armenian, Azerbaijanian, Czech, Hungarian, German, French, English, and other languages. The authors of these reviews are: Iv.Javakhishvili, P.Gogichaishvili, K.Gamsakhurdia, N.Berdzenishvili, G.Leonidze, Sh.Nutsubidze, V.Beridze, A.Sumbatzade, G.Heininger, J.Koladza, N.Melser, Z.Urbanova, K.Salia, T.Fyold, B.Polievtkov, P.Maslov, P.Podkolzin, G.Ismailov, V.Chantladze, Sh.Meskhia, L.Gorgiladze, V.Kakhetelidze, S.Jorbenadze, B.Khasia, N.Iashvil, I.Kacarava, G.Nadareishvili, A.Kakabadze, N.Karkashadze, R.Gogokhia, I.Norakidse, G.Adeishvili, G.Azatyan, I.Bajadze, L.Asatiani, D.Koridze, G.Chanuqvadze, V.Iremadze, V.Bakhtadze, A.Ioseliani, K.Babilodze, G.Chagelishvili, and others.

It should be noted that Gugushvili early won international recognition as a scientist. Thus, in 1964, when preparations for the World Congress of Historians were getting under way, Acad.N.Druzhinin – in his open letter published simultaneously in Russian and Italian to the eminent Italian scientist Franchesco Venturi – named Academicians S.Strumilin, P.Lyashchenko and Prof.P.Gugushvili as the authors of basic Soviet studies on problems of economic relations.

From 1940 Gugushvili was member of the editorial board of the Georgian edition of the works of the classics of Marxizm-Leninizm. He translated and edited the textbooks and manuals on the history of political economy and the national economy. From the 1930s he was member of the editorial board of the Georgian monthly economic journal and from 1958 editor-in-chief of the journal “Sakartvelos Ekonomisti“, holding the post for 10 years.

Acad. Gugushvili was member of the chief editorial board of the Georgian Soviet Encyclopedia and chairman of its economic section; member of the editorial boards of Acad.I.Javakhishvili’s selected works in 12 volumes and of the 5-volume edition – “The History of Artisanship and Domestic Production in Georgia”; editor-in-chief of Prof. P. Gogichaishvili’s works in 2 volumes.

Gugushvili was member of the Commission for the improvement of the Georgian Type, and of the Planning Committee of Georgia, as well as of the Board for Friendship and Cultural Relations with Foreign Countries, of the scientific councils of a number of research institutes and higher educational institutions of Tbilisi and Moscow, Rector of the People’s University of the GSSR Trade Unions.

Acad. Gugushvili was the initiator of the establishment of the Institute of Economics of the GSSR Academy of Sciences in 1944 (at present the Institute of Economics and Law) that he directed for a quarter of a century. This Institute played a significant role in the development of economic science and in the study of major problems and training of skilled personnel. Suffice it to note that the staffs of scientific-research institutes and the chairs of economic disciplines of higher educational institutions of the republic are largely made up of graduates of the Institute.

We wish to conclude this brief review by citing Acad.K.Gamsakhurdia‘s appreciation first published more than two decades ago: “By his long and highly fruitful activities, Gugushvili laid a firm foundation of the new Georgian economic science… setting the tradition of truly systematic research by his many-volume studies raising and elucidating major problems, training new specialists, establishing the Institute of Economics, developing scientific terminology, and so on. A Georgian school of Soviet Economists has been founded, generally ranking first in the great Soviet science” (K. Gamsakhurdia, Works, vol. VIII, 1985, Tbilisi, pp.205-206)

ძირითადად და უმთავრესად ქართულად წერდა. ხშირად, კეთილის მსურველები ურჩევდნენ -“ბატონო პაატა, თქვენს რუსულად გამოცემულ ნაშრომებს უდიდესი წარმატება აქვს, რატომ უფრო მეტს არ აქვეყნებთ რუსულად”-ო. ამაზე პასუხობდა – “მეთუ არ ვწერე ქართულად, აბავინ უნდა წეროს”-ო.

პაატა ბესარიონის ძე გუგუშვილი ეკონომიკა პოლიტეკონომია პოლიტიკური ეკონომია სოციოლოგია დემოგრაფია სახალხო მეურნეობის ისტორია სტატისტიკა მეურნეობა ჟურნალისტიკა კონსტანტინე გამსახურდია ხალხთმოსახლეობა სტამბა გამომცემლობა შრიფტი შრიფტები საქართველო ამიერკავკასია კავკასია

Blog at WordPress.com.